Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Toolkit regionale VTV
Doel en definitie van een regionale volksgezondheidsrapportage
Doel en definitie

Kenmerken van een regionale volksgezondheidsrapportage

Een regionale volksgezondheidsrapportage analyseert en integreert lokale, regionale en landelijke gegevens

In een regionale volksgezondheidsrapportage worden lokale, regionale en landelijke gegevens over volksgezondheid en zorg verzameld, geanalyseerd en geïntegreerd. Het gaat hierbij niet alleen om het geven van cijfers maar zeker ook om de interpretatie van die cijfers en de vertaling ervan in heldere kernboodschappen. Een gemeente krijgt hiermee goed zicht op de huidige en toekomstige volksgezondheidssituatie en kan zich spiegelen aan andere gemeenten, regio’s en Nederland als geheel.

Een regionale volksgezondheidsrapportage (geldt ook voor de nationale VTV) rust op drie pijlers: inhoud, vorm en proces.

  1. De inhoud moet kloppen, wetenschappelijke kwaliteit hebben, leesbaar zijn, et cetera.
  2. De rapportage moet in een vorm gebracht worden die aanspreekt/aansluit bij de behoeften van de opdrachtgever en andere belanghebbenden. Vorm kan per keer anders zijn, kan digitaal of op papier, kan in één groot rapport of 18 kleintjes, glossy of sober. Dat is iets wat elke GGD zelf kan bepalen, ook aan de hand van wat de opdrachtgever wil.
  3. Proces is het allerbelangrijkste, maar wordt vaak verwaarloosd. Vroegtijdig betrekken van stakeholders, stakeholders voortdurend op de hoogte houden, tijdig de wethouders informeren over de aanstaande kernboodschappen, een mooi congres aan het eind organiseren et cetera.

De belangrijkste aandachtspunten voor een volksgezondheidsrapportage worden hieronder uitgebreider besproken. Hierbij gaan we er vanuit dat de volksgezondheidsrapportage voor het gemeentelijke beleid wordt gemaakt maar ook bij een andere opdrachtgever en doelgroep zijn de aandachtspunten niet wezenlijk anders. Dit is geen uitputtende lijst maar geeft wel een idee van zaken waar je op moet letten. Voor een uitgebreidere lijst van aandachtspunten verwijzen we naar een artikel van Marja van Bon-Martens (Bon-Martens et al., 2009).

1. Integratief overzicht

Alle facetten die met volksgezondheid te maken hebben komen aan de orde, zoals bevolking, gezondheidstoestand, determinanten, preventie en zorg. Maar ook het beleid dat gevoerd wordt moet aan de orde komen. Niet alles hoeft even uitgebreid beschreven te worden. Als bij wijze van spreken roken geen probleem is in de regio dan hoef je daar veel minder woorden aan te wijden dan als roken wel een groot gezondheidsprobleem is.

2. Duiding cijfers

Om de cijfers bruikbaar te maken voor de opdrachtgever moet naast een overzicht van de belangrijkste cijfers ook duiding gegeven worden aan de cijfers. Geef aan of een bepaald cijfer hoog is door het te vergelijken met een andere regio of een ander jaar. Geef aan wat de consequenties zijn van een cijfer. Zeg bijvoorbeeld bij het aantal rokers dat deze mensen gemiddeld 7 jaar korter leven dan een niet-roker.

3. Wetenschappelijke kwaliteit

Zorg dat je de analyse van de volksgezondheid in de regio op een wetenschappelijke hoogwaardige wijze uitvoert.

4. Heden, verleden en toekomst

Presenteer niet alleen de cijfers over de huidige situatie maar kijk ook naar het verleden en probeer ook iets te zeggen over de toekomst.

5. Logische ordening

Alle kennis en informatie wordt weergegeven volgens een bepaalde logische ordening. Het conceptuele model dat hiervoor goed gebruikt kan worden is het conceptuele model van de nationale VTV (zie figuur 1) maar ook andere logische ordeningen zijn mogelijk.

6. Leesbaarheid

Zorg voor leesbare teksten. Dat wil zeggen vermijd moeilijke woorden, jargon en lange zinnen. Neem overzichtelijke figuren en tabellen op. Om de leesbaarheid te vergroten, is het aan te raden de teksten in het eindstadium voor te leggen aan een tekstschrijver/wetenschapsjournalist.

7. Betrek het beleid bij de uitvoering

Het is goed om het beleid (opdrachtgever) te betrekken bij de uitvoering. Enerzijds kunnen ze sturing geven in het project en anderzijds zullen de uiteindelijke resultaten niet onverwachts aankomen en daardoor ook makkelijker zijn te accepteren. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat het beleid bepaalt wat je opschrijft.

8. Presentatie op maat

Presentatie op maat hangt natuurlijk af van de doelgroep. Hier gaan we ervan uit dat de rapportage voor het beleid wordt geschreven. Een beleidsambtenaar zit niet te wachten op dikke wollige rapporten. Dus voor beleidsambtenaren moet je korte heldere boodschappen formuleren. Zorg er ook voor dat hij er wat mee kan. Dus niet alleen een getal maar ook interpretatie van dat getal, een vergelijking met andere regio’s, een vertaling naar beleid en bij voorkeur ook aangrijpingspunten voor nieuw beleid.

9. Gebruik moderne communicatiemiddelen

De laatste jaren is het steeds gebruikelijker geworden om informatie die vroeger in dikke achtergrondrapporten werd gepresenteerd op te nemen op een website van de GGD waar iemand relatief gemakkelijk zelf zijn tabellen en grafieken kan maken. Ook is het gangbaar de mensen door middel van nieuwsbrieven te informeren.

Figuur 1: Het conceptuele model uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (RIVM) (Bron: De Hollander et al., 2006).

VTV-model (Rijksbreed)

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Toolkit regionale VTV, versie 4.10, 16 februari 2015
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.