Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Toolkit regionale VTV
Gezondheidstoestand
Functioneren en kwaliteit van leven

Ervaren gezondheid

Beschrijving en definities Gegevens en bronnen

Beschrijving en definities

Waarom ervaren gezondheid in een regionale volksgezondheidsrapportage?

Ervaren gezondheid, ook wel subjectieve gezondheid of gezondheidsbeleving, weerspiegelt het oordeel over de eigen gezondheid van een persoon. Het is een samenvattende gezondheidsmaat van alle gezondheidsaspecten die relevant zijn voor de persoon in kwestie. Op populatieniveau is 'het percentage inwoners dat de eigen gezondheid als minder dan goed ervaart' een veelgebruikte en relevante indicator van de gezondheid.

Deze gezondheidsmaat wordt niet alleen veel gebruikt als afzonderlijke maat, maar is ook nodig voor het berekenen van de levensverwachting in goede gezondheid, zie: Icoon: Interne link naar documentgezonde levensverwachting.

Ervaren gezondheid is een sterke voorspeller van sterfte

Ervaren gezondheid is een sterke voorspeller van sterfte. Hoe slechter iemand zijn eigen gezondheid ervaart, hoe hoger de kans op overlijden. De sterke relatie tussen ervaren gezondheid en sterfte blijft bestaan nadat rekening is gehouden met een groot aantal andere factoren waarvan bekend is dat ze sterfte voorspellen, zoals leeftijd, objectieve gezondheidsmaten (zoals ziekten, bloeddruk) en andere relevante medische, leefstijl- en psychosociale factoren (Idler & Benyamini, 1997; Benyamini & Idler, 1999).

Zie voor meer informatie over ervaren gezondheid: Icoon: Interne link naar documentWat is ervaren gezondheid en hoe wordt het gemeten? (in het Nationaal Kompas Volksgezondheid).

Indicatoren voor ervaren gezondheid

In onderstaande tabel 1 staan de indicatoren die gebruikelijk zijn voor het presenteren van ervaren gezondheid. Welke gegevens je presenteert is, behalve van het doel, ook afhankelijk van de beschikbaarheid van de gegevens.

Tabel 1: indicatoren voor het meten van ervaren gezondheid.

Indicator

Omschrijving

Goed ervaren gezondheid

Percentage mensena dat de eigen gezondheid als goed of zeer goed ervaart.

Minder dan goed ervaren gezondheid

Percentage mensena dat de eigen gezondheid als gaat wel, slecht of zeer slecht ervaart.

a Eventueel uitgesplitst naar mannen en vrouwen, sociaaleconomische status, leeftijdsgroepen.

Sommige bronnen gebruiken andere antwoordcategorieën, namelijk: uitstekend, zeer goed, goed, matig en slecht.

Naar boven


Gegevens en bronnen

Welke gegevens zijn beschikbaar voor ervaren gezondheid?

De Gezondheidsmonitor levert landelijke, regionale en lokale informatie over lichamelijk functioneren. De Gezondheidsmonitor van GGD'en, CBS en RIVM bestaat uit de gegevens van de GGD-monitors en uit een deel van de CBS-Gezondheidsenquête. Deze monitor levert eens in de vier jaar cijfers over volwassenen. De CBS-Gezondheidsenquête levert jaarlijks landelijke cijfers voor mensen van 12 jaar en ouder. De vraagstellingen in de Gezondheidsmonitor en de Gezondheidsenquête zijn op elkaar afgestemd.

In de Gezondheidsmonitor en de Gezondheidsenquête is de volgende vraag aan mensen voorgelegd: hoe is over het algemeen uw gezondheid? Is deze: zeer goed / goed / gaat wel / slecht / zeer slecht. Het percentage personen dat op deze vraag 'goed' of 'zeer goed' antwoordt, heeft een goede ervaren gezondheid. Degenen die antwoorden 'gaat wel', 'slecht' of 'zeer slecht', hebben een minder dan goede ervaren gezondheid.

In de Gezondheidsmonitor zijn indicatoren aangemaakt waarmee percentages berekend kunnen worden, waaronder:

  • percentage dat de eigen gezondheid als goed tot zeer goed ervaart;
  • percentage dat de eigen gezondheid als gaat wel, slecht tot zeer slecht ervaart.

Voor gemeenten, GGD-regio's en Nederland als geheel staan gegevens over ervaren gezondheid uit de Gezondheidsmonitor in de Nationale Atlas Volksgezondheid ('Zorgatlas') en op Statline van het CBS. In de Zorgatlas staan percentages voor de gehele 19+ bevolking (geen uitsplitsing naar 19-64 jarigen en ouderen van 65 jaar en ouder). Op Statline staan zowel percentages voor de gehele 19+ bevolking als voor volwassenen (19-64 jaar) en ouderen (65 jaar en ouder).

Zie voor meer informatie: Icoon: Interne link naar documentGezondheidsmonitor.

De Icoon Zorggegevens piramide transparantLokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid levert informatie over kinderen en jongeren.

Onderstaande tabel 2 geeft aan welke bronnen er zijn voor de ervaren gezondheid.

Tabel 2: Bronnen over ervaren gezondheid.

Presentatieniveau gegevens

Mogelijke bron

Gemeenten

Volwassenen en ouderen: Gezondheidsmonitor (zie Zorgatlas en Statline)

Kinderen en jongeren: Lokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid

GGD-regio

Volwassenen en ouderen: Gezondheidsmonitor (zie Zorgatlas en Statline), Gezondheidsenquête

Kinderen en jongeren: Lokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid

Vergelijking van de gemeenten met de GGD-regio

Volwassenen en ouderen: Gezondheidsmonitor (zie Zorgatlas en Statline)

Vergelijking van de GGD-regio met Nederland

Volwassenen en ouderen: Gezondheidsmonitor (zie Zorgatlas en Statline), Gezondheidsenquête

Ter illustratie

Hieronder volgen een aantal illustraties van de beschrijving van informatie over ervaren gezondheid. De genoemde cijfers zijn veelal verouderd. Zie voor recente cijfers over ervaren gezondheid:

  1. Icoon: Interne verwijzing naar onderwerpErvaren gezondheid (Nationaal Kompas Volksgezondheid)
  2. Icoon: ZorgatlasErvaren gezondheid (Zorgatlas)

Voorbeeld 1

Vooral in Zuid-Limburg en in de grote steden ervaren meer inwoners de eigen gezondheid als minder goed. Het hoogste percentage wordt waargenomen in de regio Zuid-Limburg, waar een kwart (24,8%) van de bevolking de gezondheid als minder goed ervaart.

Voorbeeld 2

Het aantal volwassenen met een minder goed ervaren gezondheid is in de gemeenten Gouda en Nederlek significant hoger dan gemiddeld in de regio Midden-Holland.

Zie: Groeien in gezondheid (Midden-Holland 2006) (Pdf; 9,95 Mb)

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Toolkit regionale VTV, versie 4.10, 16 februari 2015
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.