Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Toolkit regionale VTV
Preventie
Preventie van ziekten en aandoeningen

Vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma

Beschrijving en definities Gegevens en bronnen

Beschrijving en definities

Waarom gegevens over vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma in een regionale VTV?

Gemeenten zijn op basis van de Wpg in hoofdzaak verantwoordelijk voor de infectieziektebestrijding in hun gemeente. Uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma is één van de onderdelen van de infectieziektebestrijding. De inentingen vinden plaats bij jeugdgezondheidszorginstellingen. In de meeste gevallen worden zuigelingen en peuters ingeënt op consultatiebureaus, die een onderdeel zijn van de thuiszorg. De inenting van schoolkinderen vindt meestal plaats bij de GGD.

Rijksvaccinatieprogramma omvat vaccinaties tegen elf infectieziekten en HPV

Het Rijksvaccinatieprogramma biedt bescherming tegen elf infectieziekten: bof, difterie, Hib, hepatitis B, kinkhoest, mazelen, meningokokken C, pneumokokken, polio, rodehond en tetanus. Kinderen tussen twee maanden en negen jaar oud worden uitgenodigd om zich te laten inenten. Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker (HPV-vaccinatie) is vanaf 2010 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma voor meisjes van 12 jaar.

Hoge vaccinatiegraad belangrijk

In Nederland is meer dan 95% van alle kinderen gevaccineerd. Groepsimmuniteit wordt gegarandeerd als meer dan 90% van de kinderen en volwassenen is ingeënt. Een hoog vaccinatiepercentage (vaccinatiegraad) is dus belangrijk voor gemeenten.

Zie voor meer informatie:

kompasZiekten in het Rijksvaccinatieprogramma (Nationaal Kompas Volksgezondheid)

Indicatoren voor het Rijksvaccinatieprogramma

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de indicatoren die kunnen worden gebruikt voor het presenteren van de stand van zaken met betrekking tot het Rijksvaccinatieprogramma.

Onderwerp

Indicator

DKTP-vaccinaties

  • % zuigelingen (2 jaar) dat basisimmuun is.
  • % kleuters (5 jaar) bij tweede revaccinatie.
  • % schoolkinderen (10 jaar) dat de DTP-vaccinatie volledig heeft afgesloten.

BMR-vaccinaties

  • % zuigelingen (2 jaar) dat basisimmuun is.
  • % schoolkinderen (10 jaar) dat de BMR-vaccinaties volledig heeft doorlopen.

Hib-vaccinaties

  • % zuigelingen dat de Hib-vaccinaties volledig heeft afgesloten (2 jaar).

Meningokokken C-vaccinaties

  • % zuigelingen (2 jaar) dat Meningokokken C-vaccinaties volledig heeft afgesloten.

Pneumokokkenvaccinaties

  • % zuigelingen (2 jaar) dat pneumokokkenvaccinaties volledig heeft afgesloten.

HPV-vaccinaties

  • % 12-jarige meisjes dat 1, 2 of 3 keer is gevaccineerd tegen baarmoederhalskanker/HPV.

Naar boven


Gegevens en bronnen

Welke bronnen zijn beschikbaar voor de vaccinatiegraad?

Gegevens over de vaccinatiegraad per gemeente zijn beschikbaar via de Nationale Atlas Volksgezondheid ('Zorgatlas'). Het is dus niet nodig berekeningen hiervoor zelf uit te voeren. GGD'en beschikken zelf ook over vaccinatiegegevens van de afdeling Jeugdgezondheidszorg en de consultatiebureaus in hun regio. Met deze gegevens kun je de regionale vaccinatiegraad berekenen.

Onderstaande tabel geeft aan welke bronnen je kunt hanteren voor het in kaart brengen van de vaccinatiegraad.

Presentatieniveau gegevens

Bronnen

GGD-regio

  • Registratie GGD
  • Consultatiebureaus
  • Zorgatlas

Gemeenten

  • Registratie GGD
  • Consultatiebureaus
  • Zorgatlas

Vergelijking gemeenten met GGD-regio

  • Registratie GGD
  • Consultatiebureaus
  • Zorgatlas

Vergelijking GGD-regio met Nederland

  • Zorgatlas

Gegevens over vaccinatiegraad naar wijk- of buurtniveau

Gegevens over vaccinatiegraad worden meestal gepubliceerd op gemeenteniveau. Als er grote verschillen verwacht worden binnen een gemeente kan bij het RIVM-regiokantoor informatie op wijk- of buurtniveau verkregen worden. Daarvoor moet wel een officieel verzoek ingediend worden bij het RIVM-regiokantoor waaronder de betreffende gemeente valt.

GGD-regio

  • De vaccinatiegraad voor de gehele GGD-regio kun je berekenen op basis van registratiegegevens van de GGD (JGZ) en de consultatiebureaus.

Ter illustratie

In de regio Hart voor Brabant bedraagt de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma meer dan 97%.

Zie: Gezondheid telt! In Hart voor Brabant (Hart voor Brabant 2006)

Gemeenten

  • Gegevens over de vaccinatiegraad voor de afzonderlijke gemeenten kun je halen uit de registraties van de GGD (JGZ) en de consultatiebureaus.
  • In de Zorgatlas zijn eveneens cijfers beschikbaar op gemeenteniveau. Hiermee kun je vaccinatiegraad in een gemeente vergelijken met de vaccinatiegraad in een andere gemeente en met de vaccinatiegraad in Nederland.

Ter illustratie

Infectieziekten nemen in Midden-Holland een bijzondere plaats in vergeleken met Nederland, vanwege de lagere vaccinatiegraad in Midden-Holland. De gemeenten Bergambacht, Ouderkerk en Vlist behoren tot de gemeenten met de laagste vaccinatiegraad in Nederland.

Zie figuur 1 en figuur 2.

Nederland

  • Gegevens over de landelijke vaccinatiegraad van DKTP, BMR, Hib, Meningokokken C en Pneumokokken zijn beschikbaar via de Zorgatlas.

Ter illustratie

In 2008 was in Nederland 94,5% van de kinderen die in 2005 zijn geboren gevaccineerd tegen DKTP. In de meeste gemeenten is de vaccinatiegraad hoger dan 95%. Gemeenten met een vaccinatiepercentage lager dan 95% vinden we vooral in de zogenaamde 'bible-belt'.

Zie figuur 1.

Figuur 1: BMR-vaccinaties van zuigelingen geboren in 2006, per gemeente (verslagjaar 2009) (Bron: www.zorgatlas.nl).

BMR-vaccinaties van zuigelingen geboren in 2006, per gemeente (verslagjaar 2009)

Kijk voor de vaccinatiegraad van overige ziekten uit het Rijksvaccinatieprogramma in de Zorgatlas (www.zorgatlas.nl, vaccinaties).

Kaarten kunnen vervangen zijn door kaarten met gegevens over een recentere periode. Kijk daarom in de Zorgatlas voor de meest recente kaarten (www.zorgatlas.nl, vaccinaties).

Figuur 2: DKTP-vaccinaties van zuigelingen geboren in 2006, per gemeente (verslagjaar 2009) (Bron: www.zorgatlas.nl).

DKTP-vaccinaties van zuigelingen geboren in 2006, per gemeente (verslagjaar 2009)

Kijk voor de vaccinatiegraad van overige ziekten uit het Rijksvaccinatieprogramma in de Zorgatlas (www.zorgatlas.nl, vaccinaties).

Kaarten kunnen vervangen zijn door kaarten met gegevens over een recentere periode. Kijk daarom in de Zorgatlas voor de meest recente kaarten (www.zorgatlas.nl, vaccinaties).

Naar boven

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

bmr
Bof, mazelen, rodehond
dktp
Difterie, kinkhoest, tetanus, polio
HPV
Humaan papilloma virus
JGZ
Jeugdgezondheidszorg
Wpg
Wet publieke gezondheid

Definities

Hib
Haemophilus influenza type b
Toolkit regionale VTV, versie 4.10, 16 februari 2015
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.