Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Toolkit regionale VTV
Gezondheidstoestand
Sterfte en Levensverwachting

Levensverwachting

Beschrijving en definities Gegevens en bronnen

Beschrijving en definities

Waarom de levensverwachting in een regionale VTV?

De levensverwachting is een veel gebruikte algemene maat voor de gezondheidtoestand van een bevolking. De levensverwachting hangt niet af van de leeftijdsverdeling en omvang van die bevolking en kan dan ook gebruikt worden om bijvoorbeeld verschillende regio's met elkaar te vergelijken.

De gezonde levensverwachting van de bevolking wordt ook vaak gepresenteerd, zie: Icoon: Interne link naar documentGezonde levensverwachting.

Levensverwachting kan op elke leeftijd worden berekend

De levensverwachting laat voor mannen en vrouwen van een bepaalde leeftijd zien hoe lang ze naar verwachting (nog) zullen leven. Meestal wordt de levensverwachting bij geboorte gepresenteerd: dit geeft aan hoeveel jaren kinderen vanaf het moment van geboorte zullen leven. De levensverwachting kan op elke willekeurige leeftijd worden berekend.

Vrouwen leven gemiddeld langer dan mannen

Vrouwen leven gemiddeld enkele jaren langer dan mannen. De resterende levensverwachting is voor vrouwen op iedere leeftijd groter dan voor mannen. Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt het verschil in levensverwachting snel af. Het verschil in levensverwachting bij geboorte tussen mannen en vrouwen is vooral een gevolg van lagere sterftekansen voor vrouwen van boven de 65 jaar dan voor mannen. Op jongere leeftijd zijn er wel verschillen in sterfte tussen mannen en vrouwen maar deze hebben een klein effect op de levensverwachting, omdat sterfte op jonge leeftijd relatief zeldzaam is.

Indicatoren voor de levensverwachting

In onderstaande tabel staan de indicatoren die gebruikelijk zijn voor het presenteren van de levensverwachting. We bevelen aan om de levensverwachting voor mannen en vrouwen apart te presenteren.

Tabel 1: Indicatoren die gebruikelijk zijn voor het presenteren van de levensverwachting

Indicator

Omschrijving

Levensverwachting bij geboorte

  • Het gemiddeld aantal levensjaren dat pasgeboren jongens kunnen verwachten te leven.
  • Het gemiddeld aantal levensjaren dat pasgeboren meisjes kunnen verwachten te leven.

Resterende levensverwachting

  • Het gemiddeld aantal jaren dat mannen en vrouwen van een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld 65 jaar) naar verwachting (nog) zullen leven.

Zie voor meer informatie: Icoon: Interne link naar documentBerekening van de levensverwachting

Naar boven


Gegevens en bronnen

Welke gegevens zijn beschikbaar voor de levensverwachting?

Het is niet nodig om zelf berekeningen van de levensverwachting uit te voeren: gegevens op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau kun je vinden in de Nationale Atlas Volksgezondheid ('Zorgatlas'). Deze gegevens worden regelmatig geactualiseerd. Zie voor de kaarten en cijfers die op dit moment in de Zorgatlas staan: Icoon: ZorgatlasZorgatlas: Levensverwachting.

Onderstaande tabel geeft aan welke bronnen je kunt hanteren voor de levensverwachting bij geboorte en de resterende levensverwachting bij 65 jaar.

Tabel 2: Bronnen die je kunt hanteren voor de levensverwachting bij geboorte en de resterende levensverwachting bij 65 jaar.

Presentatieniveau gegevens

Bron

GGD-regio

  • Zorgatlas

Gemeenten

  • Zorgatlas

Vergelijking van de gemeenten met de GGD-regio

  • Zorgatlas

Vergelijking van GGD-regio met Nederland

  • Zorgatlas

Figuur 1: Levensverwachting bij geboorte voor mannen per GGD-regio over de periode 2005-2008 (Bron: CBS-StatLine, Icoon: ZorgatlasZorgatlas.nl)

Levensverwachting bij geboorte voor mannen per GGD-regio (2005-2008)

Deze kaart kan vervangen zijn door een kaart over een recentere periode. Kijk daarom in de Zorgatlas voor de meest recente kaarten (Icoon: ZorgatlasZorgatlas, (gezonde) levensverwachting).

GGD-regio

  • De levensverwachting bij geboorte en bij 65 jaar kun je voor elke GGD-regio vinden in de Icoon: ZorgatlasZorgatlas, voor zowel mannen en vrouwen gezamenlijk als afzonderlijk.
  • Hiermee kun je de levensverwachting in een GGD-regio vergelijken met die in andere GGD-regio's en in Nederland.

Ter illustratie

De levensverwachting van pasgeboren jongetjes in Nederland varieert van 76,7 jaar in de regio Den Haag tot 79,1 in Zuid-Holland West. Een lage levensverwachting vinden we behalve in Den Haag ook in de andere grote steden en in Zuid-Limburg.

Zie figuur 1.

Gemeenten

  • De levensverwachting bij geboorte en bij 65 jaar in de gemeenten kun je vinden in de Icoon: ZorgatlasZorgatlas.
  • Cijfers die de levensverwachting per gemeente weergeven, zijn echter van beperkte waarde. Door de kleine aantallen sterfgevallen binnen gemeenten, vooral op jongere leeftijd, zijn deze cijfers te veel onderhevig aan toevalsfluctuaties.
  • Als je toch de levensverwachting per gemeente wilt presenteren, dan kun je het beste de gemiddelde levensverwachting over een periode van een aantal jaren presenteren. Deze gegevens kun je vinden in de Zorgatlas.

Ter illustratie

De hoogste levensverwachting bij geboorte voor vrouwen is te vinden in de gemeente Haarlemmerliede. In de periode 2005-2008 was de levensverwachting bij geboorte voor vrouwen in die gemeente significant hoger dan de gemiddelde 82,2 jaar voor Nederlandse vrouwen.

Zie figuur 2.

Nederland

  • De levensverwachting bij geboorte en bij 65 jaar voor Nederland kun je vinden in de Icoon: ZorgatlasZorgatlas.
  • Zowel de levensverwachting in een GGD-regio als de levensverwachting in Nederland komen uit de Zorgatlas; daarom kun je beide getallen ook met elkaar vergelijken.
  • Het is niet mogelijk om de significantie van eventuele verschillen in levenverwachting tussen de GGD-regio en Nederland te berekenen.

Ter illustratie

De gemiddelde levensverwachting voor 65-jarigen in Nederland voor de periode van 2005 tot en met 2008 is 19,3 jaar: de gemiddelde resterende levensverwachting voor 65-jarige mannen was 17,4 jaar in deze periode in Nederland en 20,9 jaar voor vrouwen.

Zie figuur 3.

Figuur 2: Levensverwachting bij geboorte voor vrouwen per gemeente over de periode 2005-2008 (Bron: CBS-StatLine, Icoon: ZorgatlasZorgatlas)

Levensverwachting bij geboorte voor vrouwen per gemeente (2005-2008)

Deze kaart kan vervangen zijn door een kaart over een recentere periode. Kijk daarom in de Zorgatlas voor de meest recente kaarten (Icoon: ZorgatlasZorgatlas, (gezonde) levensverwachting).

Figuur 3: Levensverwachting bij 65 jaar voor mannen en vrouwen per gemeente, periode 2005-2008 (Bron: CBS-StatLine, Icoon: ZorgatlasZorgatlas)

Levensverwachting bij 65 jaar voor mannen en vrouwen per gemeente (2005-2008)

Deze kaart kan vervangen zijn door een kaart over een recentere periode. Kijk daarom in de Zorgatlas voor de meest recente kaarten (Icoon: ZorgatlasZorgatlas, (gezonde) levensverwachting).

Naar boven

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
Toolkit regionale VTV, versie 4.10, 16 februari 2015
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.