Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Toolkit regionale VTV
Preventie
Preventie gericht op determinanten

Preventie gericht op schadelijk alcoholgebruik

Beschrijving en definities Gegevens en bronnen

Beschrijving en definities

Waarom preventie van schadelijk alcoholgebruik in een regionale VTV?

Preventie van schadelijk alcoholgebruik is één van de speerpunten in de preventienota van het ministerie van VWS. Schadelijk alcoholgebruik heeft talrijke gevolgen voor de volksgezondheid. Voorbeelden hiervan zijn leveraandoeningen, verschillende vormen van kanker, verkeersongevallen, valincidenten, depressie en verslaving. Met alcoholmatiging is dan ook veel gezondheidswinst te behalen.

Alleen samenhangende aanpak doeltreffend

Om schadelijk alcoholgebruik tegen te gaan, blijkt alleen een samenhangende aanpak doeltreffend. Verschillende beleidsinstrumenten worden daarom tegelijk ingezet, zoals voorlichting, wetgeving, zelfregulering door de branche, hulpverlening en accijnsheffing. Ondanks deze mix aan instrumenten ontbreekt vooralsnog vaak een eenduidige, samenhangende aanpak (De Hollander et al., 2006). Gemeenten hebben een belangrijke rol in alcoholpreventie. De Voedsel- en Warenautoriteit heeft een handleiding lokaal alcoholbeleid samengesteld, ter ondersteuning van integraal alcoholbeleid op gemeentelijk niveau.

Zie voor meer informatie:

Icoon: Interne verwijzing naar onderwerpAlcoholgebruik: preventie en beleid (Nationaal Kompas Volksgezondheid).

Indicatoren voor preventie van schadelijk alcoholgebruik

Het aanbod en bereik van interventies geven zicht op de stand van zaken rondom de preventie van (schadelijk) alcoholgebruik in een bepaalde regio. De beschikbaarheid van voldoende regionale en nationale gegevens bepaalt grotendeels de keuze van de indicatore. De Icoon: URL transparanthandleiding lokaal alcoholbeleid geeft een overzicht van kansrijke interventies.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de indicatoren.

Tabel 1: Overzicht van indicatoren.

Indicator

Omschrijving

Bereik

  • bereik van interventies

Aanbod

  • aanbod van interventies

Naar boven


Gegevens en bronnen

Welke gegevens zijn beschikbaar voor het in kaart brengen van activiteiten op het gebied van alcoholpreventie?

Gegevens over het aanbod aan (effectieve) interventies op het gebied van schadelijk alcoholgebruik in een bepaalde regio kunnen worden gehaald uit de Interventiedatabase (Icoon: URL transparantInterventiedatabase) van het Centrum Gezond Leven (CGL). Dit is een landelijke databank met projecten en activiteiten op het gebied van gezondheidsbevordering en preventie.

Interventiedatabase geeft niet voor alle regio's compleet beeld

De Interventiedatabase zal echter voor de meeste regio's geen compleet beeld geven van alle preventie-activiteiten in die regio. Niet alle aanbieders van activiteiten zetten hun projecten in de databank. Verder worden gegevens over kwaliteit en bereik van de interventies vaak niet ingevuld.

Tabel 2: Bronnen informatie over schadelijk alcoholgebruik. 

Presentatieniveau gegevens

Bron

GGD-regio

  • I-database

Gemeenten

  • I-database

Vergelijking gemeenten met GGD-regio

  • I-database

Vergelijking GGD-regio met Nederland

-

GGD-regio

  • Gegevens over het aanbod van (effectieve) interventies kunnen worden gehaald uit de Interventiedatabase.
  • Cijfers over het bereik van regionale interventies uit de Interventiedatabase, indien beschikbaar.

Ter illustratie

In de regio West-Brabant zijn in totaal 22 preventieprojecten voor alcohol opgenomen in de I-database. Hiervan worden zestien projecten uitgevoerd door Novadic-Kentron, vijf door de GGD en één door de GGZ Westelijk Noord-Brabant.

Zie: Gezondheid Telt! In West-Brabant

Gemeenten

  • Gegevens over het aanbod van (effectieve) interventies kunnen worden gehaald uit de Icoon: URL transparantInterventiedatabase.
  • Cijfers over het bereik van regionale interventies uit de Interventiedatabase, indien beschikbaar.

Nederland

  • Van de campagne Gezonde School en Genotmiddelen zijn landelijke cijfers bekend over aanbod en bereik (zie: Alcoholgebruik: Preventie en beleid (Nationaal Kompas Volksgezondheid). Regionale bereikgegevens kunnen hiermee worden vergeleken.

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Toolkit regionale VTV, versie 4.10, 16 februari 2015
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.